Fosforyty są to skały osadowe pochodzenia organicznego lub chemicznego składające się przedewszystkim z fosforanów wapnia (apatyty);
Fosforyty używane głównie w przemyśle chemicznym (zwłaszcza do wyrobu nawozów mineralnych); ubocznie uzyskuje się z fosforytów fluor, wanad, uran i pierwiastki ziem rzadkich.
Fosforyty tworzą się w wyniku wytrącania fosforanu wapnia z wody morskiej, także w czasie procesów diagenetycznych oraz poprzez nagromadzenie się szczątków różnych zwierząt, (głównie kości) i ich odchodów w klimacie suchym.
Miejsca występowania fosforytów:
- Północna Karolina i Floryda
- na Ukrainie,
- w Rosji (Półwysep Kolski, obwód czelabiński i okolice jeziora Bajkał),
- w Maroku, Algierii, Tunezji, Egipcie i Mauretanii.
- Złoża fosforytów o najwyższej jakości eksploatowane są na maleńkiej wyspie położonej na Pacyfiku, Nauru, które to stanowią główny produkt eksportowy tej najmniejszej republiki na świecie.
W Polsce fosforyty pochodzą z dwóch okresów geologicznych – z syluru i kredy.
Fosforyty sylurskie występują w Górach Bardzkich, natomiast kredowe – na obrzeżu Gór Świętokrzyskich (w okolicach Annopola nad Wisłą), a także na wyniesieniu Łeby. Eksploatacja, prowadzona wyłącznie w Górach Świętokrzyskich, została jednak zaniechana w 1970 r. (na podstawie wikipedii) |
